Functies van onderzoek
Het verband in één zin: de functie van je onderzoek is wat je antwoord moet doen — beschrijven (hoe is het?) of verklaren (waarom is het zo?) — en binnen die twee families onderscheiden we zes functies, die je herkent aan de vorm van de hoofdvraag.
De zes functies
Beschrijvend (hoe zit het?):
- Puur beschrijvend — in kaart brengen hoe iets is
- Beschrijvend-vergelijkend — overeenkomsten en verschillen vinden
- Beschrijvend-definiërend — vastleggen wat een begrip precies betekent
- Beschrijvend-evaluerend — beoordelen hoe goed iets is
Verklarend (waarom is het zo?):
- Verklarend-explorerend — mogelijke verklaringen opsporen
- Verklarend-toetsend — één verwachte verklaring toetsen
Naast elkaar
| Functie | Kernvraag | Voorbeeldvraag | Past vaak bij |
|---|---|---|---|
| Puur beschrijvend | Hoe is het? | Hoeveel schermtijd hebben leerlingen? | Enquête, observatie, meten |
| Vergelijkend | Wat zijn de overeenkomsten en verschillen? | Verschilt schermtijd tussen brugklas en bovenbouw? | Dezelfde meting bij meerdere groepen |
| Definiërend | Wat is het precies? | Wat is nepnieuws? | Literatuuronderzoek |
| Evaluerend | Hoe goed is het (volgens criteria)? | Hoe gebruiksvriendelijk is de schoolsite? | Toetsen aan vooraf opgestelde eisen |
| Explorerend | Welke verklaringen zijn er? | Waarom komen leerlingen te laat? | Interviews, open vragen |
| Toetsend | Klopt deze verklaring? | Komt te laat komen door de volle bus? | Experiment, gerichte meting |
Functies bouwen op elkaar
Eén onderzoek combineert vaak meerdere functies: de deelvragen definiëren eerst (wat is X?), beschrijven dan (hoe vaak komt X voor?) en verklaren of evalueren tot slot (waardoor komt X? / hoe goed werkt de oplossing?). Zo werken je deelvragen stap voor stap toe naar het antwoord op je hoofdvraag.
Oefenen: welke functie heeft deze vraag?
Bepaal de functie van elke hoofdvraag:
1Hoeveel plastic afval produceert onze school per week?
2Wat verstaan we onder "gezonde" kantineproducten?
3Waardoor zou het kunnen komen dat de bovenbouw de kantine mijdt?
4Is ons nieuwe rooster leerlingvriendelijker dan het oude, gemeten aan de vijf criteria van de leerlingenraad?
5Zorgen de nieuwe afvalbakken ervoor dat er minder afval op het schoolplein belandt?
6Wat zijn de verschillen in kantinegebruik tussen onderbouw en bovenbouw?
Verder
Hoe je de functie combineert met soort onderzoek en methode, zie je in de keuzedriehoek.